O Armenii

Dzisiejsza Armenia jest krajem o bogatych tradycjach i historii sięgającej starożytnego Urartu. Od prawie dwóch tysięcy lat jej kultura opiera sie na chrześcijaństwie. Mało kto wie, że to właśnie władcy ormiańscy jako pierwsi w świecie uznali chrześcijaństwo za oficjalną religię swego państwa, co miało miejsce już w 301 roku. Dość wcześnie, bo już w piątym wieku, kościół ormiański stworzył odrębną, autokefaliczną strukturę.

Dzieje Armenii można bez przesady opisać przymiotnikami „burzliwe”, „tragiczne” czy „wstrząsające”. W zamierzchłej przeszłości jej granice opierały się zarówno o wybrzeże Morza Czarnego, jak i Morza Kaspijskiego a ormiańskie państwo obejmowało np. większość ziem dzisiejszej Turcji oraz północne prowincje współczesnego Iranu. Na terenie Wschodniej Anatolii położone są jedne z najwspanialszych świadectw armeńskiej cywilizacji, np. dawna stolica – miasto Ani. Z kolei wiele starożytnych i średniowiecznych ormiańskich świątyń do dziś stoi na terytorium państwa perskiego.

Naród ormiański nie długo cieszył się wolnością we własnym państwie. Przez długie okresy swej historii Ormianie znajdowali się pod dominacją sąsiednich potęg, szczególnie Persji i Turcji. Polityka muzułmańskich mocarstw przyniosła Armenii katastrofalne straty demograficzne oraz znaczne okrojenie terytorium. Wystarczy wspomnieć tu choćby o ludobójstwie dokonanym przez młodoturków około roku 1915, kiedy to tureckie władze wymordowały ponad 1,5 miliona Ormian z terenów Wschodniej Anatolii i Azerbejdżanu. Tamte tragiczne wydarzenia określa się mianem genocide.

Z setek krwawych, rujnujących najazdów ocalało zadziwiająco wiele budowli sakralnych, utrzymanych w oryginalnym stylu oraz twierdz i zamczysk. Spośród świątyń, na największą uwagę zasługują imponujące klasztory Noravank, Gegard i Tatev oraz oczywiście Eczmiadzin, który nie bez przesady uchodzi za ormiański Watykan. Podobnie jak w przypadku sąsiedniej Gruzji, tak i na terenie Armenii spotykały sie rozmaite wpływy kulturowe. Ciekawym tego przykładem jest wspaniała świątynia hellenistyczna w Garni, wzniesiona przez armeńskiego króla Trdatesa I w pierwszym wieku.

W krajobrazie Armenii dominują wulkaniczne płaskowyże rozcięte głębokimi wąwozami oraz stożki wygasłych wulkanów. W historii narodu i jego kulturowej symbolice poczesne miejsce zajmuje biblijny Ararat (5165 m n.p.m.). Nawiązuje do niego staroormiańska mitologia oraz godło państwowe. Jeszcze przed niemal wiekiem ta święta góra znajdowała się w granicach państwa i osadnictwa ormiańskiego. Dziś zachodnia granica Armenii biegnie około 30 km na wschód od wierzchołków Araratu. Ormianom pozostają tylko przepiękne widoki na araracki masyw, roztaczające się z Erewania, czyli stolicy ich państwa.

Tragiczne losy kraju zmusiły wielu Ormian do emigracji. Pierwsze duże fale emigrantów opuściły Armenię już w okresie średniowiecza. Ludność ormiańska rozpraszała się po Europie tworząc w niektórych państwach liczne i ważne gospodarczo i kulturowo społeczności. Najlepszym tego przykładem była silna diaspora w granicach Korony, szczególnie na terenie jej południowo-wschodnich województw. Polscy Ormianie słynęli z talentu do handlowania i nauk a do dziś w wielu miastach można podziwiać bogato zdobione płaskorzeźbami kamienice ormiańskich kupców, np. w obrębie zamojskiego rynku.

Dzisiejszą Armenię zamieszkują niespełna trzy miliony osób, niemal wyłącznie etnicznych Ormian. Szacuje się, że podobnie jak w przypadku Irlandii, większa część narodu żyje poza ojczyzną. Największe – przekraczające milion osób – skupiska Ormian są obecne w Stanach Zjednoczonych (głównie Kalifornia), w Rosji i we Francji. Trudne warunki ekonomiczne sprawiły, że ogromne rzesze Ormian pracują dziś na terenie Rosji.

http://www.kaukaz.pl/armenia/informacje_ogolne/o_armenii.php

 

Instytut Matenadaran im. św. Mesropa Masztoca, potocznie zwany Matenadaran (orm. Մատենադարան) – repozytorium dawnych rękopisów ormiańskich z siedzibą w Erywaniu. Od 1962 patronem Instytutu jest Mesrop Masztoc (361–440) – twórca alfabetu ormiańskiego i święty Kościoła Ormiańskiego.

Instytut Matenadaran im. św. Mesropa Masztoca, Matenadaran (orm. Մատենադարան) – repozytorium dawnych rękopisów ormiańskich z siedzibą w Erywaniu.